Hòa Nhạc Mùa Xuân “Spring Awakening”

Georges Bizet (1838–1875)​

Bản giao hưởng cung Đô trưởng (1855)​

Năm 1855, một sinh viên mười bảy tuổi của Nhạc viện Paris đã lặng lẽ sáng tác nên một trong những bản giao hưởng xuất sắc nhất từng được viết bởi một thiếu niên. Georges Bizet đã viết bản Giao hưởng cung Đô trưởng khi đang học sáng tác với Charles Gounod, người có phong cách giai điệu thanh nhã và nghệ thuật phối khí trong sáng đã ảnh hưởng rõ rệt đến nhà soạn nhạc trẻ.​

Điều đáng kinh ngạc là Bizet chưa từng xuất bản tác phẩm này trong suốt cuộc đời mình. Bản thảo bị cất giấu trong kho lưu trữ của Nhạc viện cho đến khi được nhà âm nhạc học Jean Chantavoine phát hiện lại vào năm 1933. Buổi công diễn ra mắt diễn ra vào năm sau tại Basel, gần tám mươi năm sau khi tác phẩm được viết.​

Bản giao hưởng toát lên năng lượng tuổi trẻ và tay nghề điêu luyện đáng kinh ngạc. Chương mở đầu Allegro vivo bùng nổ với những nhịp điệu lấp lánh và màu sắc dàn nhạc tươi sáng, cho thấy năng khiếu bẩm sinh của Bizet về giai điệu và kết cấu trong trẻo. Phần Adagio mang đến sự tương phản nổi bật: giai điệu trữ tình của cây ô-boa trải dài trên phần đệm tinh tế của dây, tạo nên một trong những khoảnh khắc dịu dàng nhất trong sáng tác giao hưởng đầu thời kỳ Lãng mạn.​

Chương ba, Scherzo, nhảy múa với sự dí dỏm và linh hoạt, trong khi chương kết thúc tiến về phía trước với động lực hứng khởi và lối viết dàn nhạc rực rỡ. Xuyên suốt tác phẩm, người nghe có thể bắt gặp những âm vang của Gounod và thậm chí phảng phất bóng dáng của Felix Mendelssohn, nhưng âm nhạc đã cho thấy phong cách kịch tính sẽ nở rộ sau này trong kiệt tác Carmen của Bizet.​

Mặc dù được viết như một bài tập của sinh viên, Giao hưởng cung Đô trưởng ngày nay được xem là một trong những tác phẩm giao hưởng tươi vui và trong trẻo nhất của thế kỷ mười chín – thứ âm nhạc dường như vô cùng phù hợp để tôn vinh sức sống và sự tươi mới của mùa xuân.​

⸻

Ralph Vaughan Williams (1872–1958)​

The Lark Ascending (1914, sửa đổi 1920)​

“Chim chiền chiện vút bay”

Hiếm có tác phẩm giao hưởng nào nắm bắt vẻ đẹp và tĩnh lặng của miền quê nước Anh sinh động như The Lark Ascending. Lấy cảm hứng từ một bài thơ của nhà văn thời Victoria George Meredith, tác phẩm khắc họa hình ảnh một chú sơn ca nhẹ nhàng bay vút lên bầu trời, tiếng hót của nó vang vọng trên những cánh đồng và không gian rộng mở.​

Được sáng tác năm 1914, ngay trước thềm Chiến tranh Thế giới thứ nhất, tác phẩm phản chiếu một cảm giác yên bình mục đồng mà chẳng bao lâu sau đó sẽ bị che phủ bởi khói lửa chiến tranh. Vaughan Williams sau này đã chỉnh sửa lại tác phẩm vào năm 1920, sau khi ông trở về từ quân ngũ.​

Âm nhạc mở đầu với một phông nền dàn nhạc tinh tế, từ đó cây vĩ cầm độc tấu xuất hiện gần như không thể nhận ra. Những đường nét giai điệu bay bổng của vĩ cầm mô phỏng chuyến bay ngẫu hứng của chú chim, dệt nên những giai điệu tự do, giàu chất ngẫu hứng trên cao, lơ lửng phía trên dàn nhạc. Thay vì phô diễn kỹ thuật điêu luyện theo lối truyền thống, phần độc tấu nhấn mạnh tính trữ tình, không khí và âm sắc rạng rỡ.​

Xuyên suốt tác phẩm, dàn nhạc tạo nên một khung cảnh mục đồng dịu nhẹ – những hòa âm mềm mại, tiếng dây êm ái, sắc màu tinh tế của bộ kèn gỗ – trên đó vĩ cầm như một tiếng hát xa xăm vang lên trên bầu trời. Âm nhạc dần dần tan vào im lặng, như thể chú sơn ca đã biến mất vào đường chân trời xanh thẳm.​

Ngày nay, The Lark Ascending là một trong những tác phẩm được yêu mến nhất của Vaughan Williams và là ví dụ tiêu biểu cho phong cách âm nhạc mục đồng Anh.​

⸻

Ludwig van Beethoven (1770–1827)​

Giao hưởng số 6 cung Fa trưởng, Op. 68​

“Bản giao hưởng đồng quê” (1808)​

Không giống nhiều bản giao hưởng khác của Beethoven, vốn thường khai thác chủ đề đấu tranh và xung đột kịch tính, Giao hưởng số 6 thể hiện tình yêu sâu sắc của nhà soạn nhạc dành cho thiên nhiên. Chính Beethoven từng mô tả tác phẩm là “biểu hiện của cảm xúc nhiều hơn là bức tranh vẽ”.​

Ra mắt năm 1808 tại Vienna, trong cùng buổi hòa nhạc lịch sử giới thiệu Giao hưởng số 5, Giao hưởng Đồng quê được triển khai trong năm chương, mỗi chương khắc họa một cảnh trong một ngày ở nông thôn.​

Chương mở đầu, “Thức dậy của những cảm xúc vui tươi khi đến miền quê”, lan tỏa sự ấm áp và bình yên. Những giai điệu trôi chảy và tiết tấu dịu nhẹ gợi nên cảm giác không khí trong lành và cảnh quan rộng mở.​

Chương hai, “Cảnh bên dòng suối”, sử dụng tiếng dây rì rầm gợi âm thanh nước chảy. Ở cuối chương, Beethoven nổi tiếng với việc mô phỏng tiếng chim: sáo thể hiện tiếng chim sơn ca, ô-boa là chim cút, còn clarinet là chim cu gáy.​

Tiếp theo là “Cuộc vui mừng của những người nông dân”, đầy ắp những điệu nhảy mộc mạc và bầu không khí hân hoan. Tuy nhiên, bỗng nhiên âm nhạc trở nên u ám khi chương bốn miêu tả một cơn bão dữ dội. Những cú nổ dữ dội của dàn nhạc, tiếng trống định âm gầm rú và những tia chớp lóe lên trong bè dây khiến cơn bão hiện lên vô cùng sống động.​

Bản giao hưởng kết thúc với “Khúc hát của người chăn cừu: những cảm xúc vui mừng và biết ơn sau cơn bão”. Ở đây, Beethoven quay trở lại với sự tĩnh tại, mang đến âm nhạc tràn đầy lòng biết ơn và suy tư thanh thản.​

Trong Giao hưởng Đồng quê, Beethoven đã biến âm thanh của thiên nhiên thành một trong những hành trình âm nhạc sâu sắc và nâng đỡ tinh thần nhất trong toàn bộ kho tàng giao hưởng.