Hòa Nhạc “Valentine’s Day: Love at First Sound”

Pelléas et Mélisande, Op. 80
Gabriel Fauré

Năm 1898, Fauré đã sáng tác phần nhạc cho vở kịch tượng trưng của Maurice Maeterlinck mang tên Pelléas et Mélisande – một tác phẩm nơi những rung cảm hiếm khi được thốt lên thành lời và bi kịch tựa như một giấc mộng đang dần hé mở. Fauré đã thấu cảm trọn vẹn thế giới này. Thay vì những biểu đạt mang tính kịch, ông viết nên thứ âm nhạc của bầu không khí, của sự kìm nén và nét tinh tế rạng ngời.

Những hòa âm lướt đi nhẹ nhàng, cách phối khí tiết chế tối đa những góc cạnh sắc bén, khiến giai điệu tựa như những ký ức xa xăm hơn là một lời tuyên bố. Bản Sicilienne nổi tiếng đung đưa với vẻ duyên dáng đầy hoài niệm, trong khi La mort de Mélisande dường như làm ngưng đọng thời gian, gửi gắm nỗi đau buồn qua những âm sắc phai nhạt dần, thay vì những cao trào kịch liệt.

Đây là thứ âm nhạc mời gọi chúng ta hướng vào nội tâm. Âm nhạc không kể chuyện – mà đang thì thầm.

⸻

Méditation from Thaïs
Jules Massenet

Xuất hiện giữa các phân cảnh trong vở opera Thaïs của Massenet, bản độc tấu vĩ cầm lừng danh này đại diện cho một khoảnh khắc chuyển hóa tâm linh đầy diệu kỳ. Nàng kỹ nữ Thaïs bắt đầu rũ bỏ cuộc sống xa hoa trần tục để tìm về sự phản chiếu nội tâm và niềm sám hối.

Dàn nhạc dần ẩn mình vào một vùng hào quang âm thanh, nhường chỗ cho tiếng vĩ cầm cất lên tiếng hát thân mật mà giản đơn. Vẻ đẹp ấy không nằm ở sự phô trương kỹ thuật, mà toát ra từ sự thanh khiết của từng nét nhạc và hơi thở. Tiếp nối thế giới mộng ảo của Fauré, những thanh âm này tựa như một lời nguyện cầu tĩnh lặng.

⸻

Romance from The Gadfly, Op. 97
Dmitri Shostakovich

Được viết vào năm 1955 như một phần của nhạc phim, bản Romance này hé lộ một khía cạnh dịu dàng bất ngờ của Shostakovich. Tiếng vĩ cầm độc tấu mang một giai điệu chân thành đến ngỡ ngàng, được nâng đỡ bởi một cấu trúc dàn nhạc trong suốt, mang lại cảm giác lơ lửng trong miền ký ức.

Tác phẩm đậm chất điện ảnh – hoài cổ, trữ tình và bi kịch một cách thầm lặng – như đang gợi lại một điều gì đó đẹp đẽ vốn chẳng thể quay về. Bản nhạc hiện lên như một nhịp cầu giao thoa, kết nối nét hướng nội tinh tế của Pháp với chiều sâu cảm xúc mãnh liệt của tâm hồn Nga.

⸻

Francesca da Rimini, Op. 32
Pyotr Ilyich Tchaikovsky

Lấy cảm hứng từ chương Inferno của Dante, bản fantasia giao hưởng của Tchaikovsky kể về Francesca và Paolo, đôi tình nhân bị đày đọa vĩnh viễn trong cơn cuồng phong của địa ngục. Khúc dạo đầu là một trong những đoạn nhạc giao hưởng dữ dội nhất trong nhạc mục, từ đó dần hé mở một chủ đề tình yêu mang vẻ dịu dàng đến xót xa, trước khi cơn bão tố một lần nữa ập đến với sức tàn phá khốc liệt.

Tại đây, tình yêu không còn là sự trầm tư chiêm nghiệm – nó đã hóa thành một thảm kịch kinh hoàng. Dàn nhạc bỗng chốc trở thành hiện thân của những nguyên tố: là gió, là lửa, và là chính định mệnh.

⸻

The Firebird Suite (1919)
Igor Stravinsky

Khi vở The Firebird được công chiếu tại Paris vào năm 1910 cho đoàn Ballets Russes, Stravinsky vẫn còn là một cái tên xa lạ. Nhưng khi đêm diễn kết thúc, ông đã trở thành một hiện tượng toàn cầu. Dựa trên văn hóa dân gian Nga, vở ballet kể về Hoàng tử Ivan, chú Chim lửa thần kỳ và cuộc chiến đánh bại phù thủy độc ác Kashchei.

Tổ khúc dẫn dắt người nghe đi từ cõi u tịch huyền bí đến những dải sáng rực rỡ lung linh, từ nhịp điệu cuồng dã của Infernal Dance đến sự tĩnh lặng đầy mê hoặc của Berceuse. Giữa không gian tĩnh tại ấy, một giai điệu kèn horn vút lên đầy kiêu hãnh, rồi dần hòa quyện và bùng nổ thành một trong những chương kết rạng ngời nhất trong toàn bộ kho tàng âm nhạc giao hưởng.

Bóng tối tan vào hư không, nhường chỗ cho ánh sáng vươn mình. Ma thuật bị phá vỡ. Khúc khải hoàn của sự tái sinh.