Mô tả ngắn
Chương trình mở ra một hành trình âm nhạc đầy cuốn hút, từ thế giới tưởng tượng Bắc Âu của Sibelius - giàu màu sắc huyền bí, chất trữ tình và lối viết tinh tế cho dàn dây - đến sức mạnh đồ sộ trong bản giao hưởng Eroica của Beethoven. Từ những sắc thái thân mật, giàu biểu cảm đến tinh thần anh hùng của âm nhạc giao hưởng, đêm diễn hứa hẹn mang đến cả sự thanh nhã lẫn vẻ hùng tráng, khép lại bằng một trong những tác phẩm có sức biến đổi sâu sắc nhất trong lịch sử âm nhạc giao hưởng.
Jean Sibelius (1865 – 1957)
Suite from “Belshazzar’s Feast” Op. 51
Humoresque 5 for Violin & Orchestra
Violin: Hojin Kim
Impromptu for Strings, Op. 5
—
Ludwig van Beethoven (1770 – 1827)
Symphony No. 3 in E-flat Major, Op. 55 “Eroica”
Jean Sibelius (1865–1957)
Tổ khúc từ Belshazzar’s Feast, Op. 51 (1906)
Mặc dù Jean Sibelius thường được gắn liền với những cánh rừng bạt ngàn, hồ nước và huyền thoại của quê hương Phần Lan, Belshazzar’s Feast lại hé lộ một khía cạnh khác của nhà soạn nhạc. Được viết như nhạc nền cho một vở kịch của nhà văn Phần Lan Hjalmar Procopé, tác phẩm đưa người nghe rời xa vùng Bắc Âu để đến với thế giới cổ đại của Babylon.
Câu chuyện Kinh Thánh về vua Belshazzar đạt đến cao trào với hình ảnh “dòng chữ trên tường” – điềm báo cho sự sụp đổ của vị quân vương. Tuy nhiên, tổ khúc của Sibelius không tập trung vào kịch tính mà thiên về việc khắc họa không khí. Phối khí giàu màu sắc cùng những giai điệu mang tính thức (modal) gợi nên một thế giới xa xôi, huyền bí và đậm chất phương Đông.
Bốn chương nhạc mở ra như những cảnh tượng sống động. Orientale khởi đầu với cảm giác bí ẩn và kỳ thú, trong khi Solitude mang đến khoảnh khắc trữ tình đầy nội tâm. Nocturne mơ màng là một trong những tiểu phẩm quyến rũ nhất của Sibelius, và Khadra’s Dance khép lại tác phẩm bằng nguồn năng lượng sôi nổi, rực rỡ.
Dù quy mô khiêm tốn, Belshazzar’s Feast vẫn cho thấy khả năng phi thường của Sibelius trong việc kiến tạo cả một thế giới âm nhạc chỉ với những phương tiện tối giản.
⸻
Jean Sibelius
Humoresque số 5 cung Mi giáng trưởng, Op. 89
cho violin và dàn nhạc
Trong giai đoạn 1917–1918, Sibelius sáng tác một bộ gồm sáu bản Humoresque cho violin và dàn nhạc. Khác với những tuyên ngôn giao hưởng đồ sộ vốn làm nên tên tuổi ông, các tác phẩm này mang màu sắc thân mật và cá nhân hơn.
Humoresque số 5 là một trong những bản duyên dáng nhất của bộ tác phẩm. Nhẹ nhàng, thanh thoát, tác phẩm kết hợp sự rực rỡ kỹ thuật với chất trữ tình Bắc Âu đặc trưng. Violin độc tấu uyển chuyển “khiêu vũ” trên nền đệm dàn nhạc trong suốt, thể hiện cả sự linh hoạt kỹ thuật lẫn chiều sâu biểu cảm.
Tên gọi “Humoresque” không nên hiểu theo nghĩa hài hước đơn thuần, mà ám chỉ tính cách phóng khoáng, thất thường. Trong viên ngọc nhỏ này, Sibelius tạo nên một thế giới âm nhạc vừa tinh nghịch vừa tinh tế, mang đến sự tương phản thú vị với những tác phẩm quy mô lớn xung quanh.
⸻
Jean Sibelius
Impromptu cho dàn dây, Op. 5
Sáng tác năm 1893, Impromptu cho dàn dây thuộc về giai đoạn đầu trong sự nghiệp của Sibelius, khi ông vẫn đang định hình ngôn ngữ âm nhạc riêng.
Tác phẩm triển khai như một dòng suy tưởng trữ tình liền mạch dành cho dàn dây. Âm sắc ấm áp cùng những giai điệu uyển chuyển cho thấy ảnh hưởng của truyền thống Lãng mạn, đồng thời những nét riêng của Sibelius cũng đã bắt đầu lộ diện qua cách xử lý câu nhạc thoáng đãng và những chuyển biến hòa âm tinh tế.
Dù ít khi được trình diễn, Impromptu sở hữu vẻ đẹp tĩnh lặng, khiến nó trở thành một trong những tác phẩm ngắn hấp dẫn nhất của Sibelius. Đây cũng là cây cầu nối giữa nhà soạn nhạc trẻ tuổi và bậc thầy giao hưởng mà ông sẽ trở thành.
⸻
Ludwig van Beethoven (1770–1827)
Giao hưởng số 3 cung Mi giáng trưởng, Op. 55 – Eroica
Khi Beethoven hoàn thành Giao hưởng số 3 vào năm 1804, lịch sử âm nhạc đã bước sang một trang mới.
Ban đầu, tác phẩm được đề tặng Napoleon Bonaparte, người mà Beethoven ngưỡng mộ như một biểu tượng của lý tưởng cộng hòa. Theo lời học trò Ferdinand Ries, Beethoven đã giận dữ xé đôi trang đề tặng khi Napoleon tự xưng là Hoàng đế. Cuối cùng, tác phẩm được xuất bản với tên Sinfonia Eroica – “Bản giao hưởng Anh hùng” – nhằm “tưởng niệm một con người vĩ đại”, như chính Beethoven viết.
Tuy nhiên, người anh hùng thực sự của bản giao hưởng không phải là một cá nhân cụ thể, mà chính là tinh thần con người.
Ngay từ hai hợp âm mở đầu như những nhát búa, Eroica đã khai mở một thế giới âm nhạc hoàn toàn mới. Chương I mở rộng hình thức giao hưởng đến quy mô chưa từng có, kết hợp xung đột kịch tính với sức sáng tạo phi thường. Chương II, Hành khúc tang lễ, đào sâu vào nỗi đau và mất mát với chiều sâu cảm xúc hiếm có. Tiếp đó, chương Scherzo tràn đầy năng lượng và sức sống, trước khi chương Finale biến một chủ đề đơn giản thành chuỗi biến tấu rực rỡ, kết thúc trong khải hoàn.
Eroica đã phá vỡ mọi khuôn mẫu về giao hưởng: dài hơn, tham vọng hơn và giàu cảm xúc hơn bất cứ điều gì trước đó. Qua đó, tác phẩm mở đường cho thời kỳ Lãng mạn và khẳng định Beethoven là một trong những nhà cách mạng vĩ đại của âm nhạc.
Hơn hai thế kỷ sau, Giao hưởng số 3 vẫn giữ nguyên sức mạnh kinh ngạc – một tượng đài của lòng dũng cảm, đấu tranh và trên hết là chiến thắng.